biuro@oia.krakow.pl

Okregowa Izba Aptekarska w Krakowie

Okręgowa Izba Aptekarska

w Krakowie

Recenzja książki
Anna Maria Kielak, M. Konstancja Majewska, Jan Majewski

Apteka „Pod Złotym Lwem” na tle krótkiej historii aptekarstwa poznańskiego

 

Ryc. 1

Okładka książki

 

Wydanie pierwsze
Rok wydania 2021
Oprawa twarda
Objętość 101 stron
Format 265 x 235 mm
Kategoria farmacja/historia
ISBN 978-83-8203-062-4

 

Na początku 2021 roku ukazała się publikacja poznańskich farmaceutów M. Konstancji i Jana Majewskich oraz ich córki Anny Marii Kielak, pt. „Apteka „Pod Złotym Lwem” na tle krótkiej historii aptekarstwa poznańskiego”. Historia tej ponad trzystuletniej apteki przy Starym Rynku 75 w Poznaniu z pewnością zainteresuje nie tylko historyków, miejscowych farmaceutów czy pacjentów tej placówki.  Książka jest bogato ilustrowana i zawiera dużo ciekawostek z dziejów naszego zawodu, dlatego warto po nią sięgnąć. Być może pozycja ta zainspiruje małopolskich aptekarzy do opisania dziejów swojej apteki, nawet jeśli ma ona znacznie krótszą metrykę. Gorąco namawiamy.

dr n. farm. Jan Majewski
Apteka Pod Złotym Lwem
Poznań

Profesor Wojciech Roeske (1916-2001).
Wspomnienie w 20. rocznicę śmierci


    To już  dwadzieścia lat, kiedy odszedł elegancki, pełen uroku i pomysłów Wielkopolanin z urodzenia a Krakowianin z wyboru. Zmarł za szybko, a przecież miał jeszcze tak wiele  do zrobienia.

    Pan Profesor urodził się 9 lutego 1916 r. w Trzemesznie. Początkowo przyszły farmaceuta związany był z Marynarką Wojenną, a następnie z Krakowem, gdzie przez wiele lat przekazywał wiedzę  studentom i farmaceutom. Był dyrektorem Muzeum Farmacji i kierownikiem Zakładu Historii Farmacji  Akademii Medycznej w Krakowie (1965 - 1986). Autor wielu książek, m. in. albumu "Polskie apteki" (1991).
    Bardzo pracowity, aktywny i szanowany, zasiadał w wielu gremiach, m. in. członek  Académie Internationale ďHistoire de la Pharmacie (Roterdam), Zarządu Internationale Geselllschaft fȕr Geschite der Parmazie (Niemcy), Socieété de la Pharmacie (Paryż). Deutsche Geselllschaft fȕr Geschite der Parmazie (Frankfurt nad Menem), Internationale Coucil of Museums (Paryż) i European Association of History of Medical Sciences (Paryż).
    Za  osiągnięcia na rzecz światowej  historiografii farmaceutycznej amerykański Instytut Historii Farmacji nadał mu medal "Georga Urdanga". Wśród wielu polskich odznaczeń państwowych otrzymał Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski.
    Wybitny historyk farmacji , współzałożyciel Oddziału Krakowskiego PTFarm (1947), wyróżniony tytułem członka honorowego Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego, medalem im. Łukasiewicza "De Pharmacia bene meritis".
    Swoimi dokonaniami , życzliwością, którą obdarowywał uczniów i przyjaciół pozostawił po sobie pomnik trwalszy od spiżu.
    Zmarł 25 kwietnia 2001 r., spoczął na gościnnej krakowskiej ziemi, na Cmentarzu Rakowickim.


W mojej pamięci i albumach

 
    Nestor polskiej historii farmacji, a znałem i podziwiałem Pana Profesora przez  kilkadziesiąt lat tak, i " zapisał się"...


Fot.1. Prof. Wojciech Roeske w todze


Marynarz


    Pan Profesor lubił  żarty i dowcipy. Będąc w Poznaniu opowiedział mi jak w latach 50. stał się wilkiem morskim, na wysuniętej strażnicy morskiej - dokładnie w aptece Marynarki Wojennej w Oliwie. W tym czasie po Krakowie chodził w galowym mundurze oficera marynarki. Pytany, co marynarz robi w Grodzie Kraka, bez wahania odpowiadał "łamiąc tajemnicę wojskową", że pełni służbę na okręcie podwodnym zacumowanym na Wiśle przy Smoczej Jamie. I był tam ekspertem w roli marynarza i aptekarza.

Fot. 2. Prof. W. Roeske - porucznik marynarz

 

Kraków (1991)
Sesja  z okazji  obchodów 75. urodzin prof. Wojciecha Roeske


    Na Sesji  na Wydziale Farmaceutycznym  Akademii Medycznej im. M. Kopernika  w Krakowie Pan Profesor wygłosił  wykład " Cracovia Metropolis  Pharmaciae  Apud Polonos"  z okazji obchodów  swoich urodzin.

Fot. 3. Na dziedzińcu AM w Krakowie stoją od lewej: w pierwszym rzędzie Danuta Roeske (córka), prof.  W. Roeske,
mgr Marcela Namysł (Poznań) , Zofia Roeske (żona),  Ewa Roeske - Tracz  (córka);

w drugim rzędzie:  mgr J. Majewski i mgr K. M. Majewska z przodu z kwiatami wnuczka Profesora - Magdalena Tracz

 

Kraków (1994)
Sympozjum "Farmacja w sztuce i literaturze"


    W czasie Sympozjum  "Farmacja w sztuce i literaturze", w Muzeum Farmacji w Krakowie (15 X 1994), w sesji referatowej wystąpił prof. dr hab. Wojciech Roeske  z referatem "Apothecarius caelestis w malarstwie sakralnym". Wystąpienie poświęcone było motywowi ikonograficznemu, w europejskim malarstwie sakralnym Chrystusa-aptekarza.
    Jednym z punktów sympozjum był wieczór poetycki poetów farmaceutów. Wśród nich swoje wiersze prezentowali:  L. M. Czyż, K. Johym, A. Piekarz, A. Polak,  W. Pyka, U. Raczkowska-Cieślik. Gościem specjalnym tego wieczoru był mój przyjaciel Marian C. Abramowicz (1934-1997), członek Poznańskiego Oddziału ZLP. Promował dwa tomiki o tematyce farmakognostycznej: "W kantyku ziemi" (1991) i "Uroki zadziwienia" (1994), wydane przy finansowym udziale aptekarzy poznańskich, podobnie jak "Twarze na piasku" (1977), "Sennik niedzielny" (1984), "Confiteor" (1994) i inne. Jednym z odczytanych wierszy był...

Wrzos
               Konstancji Majewskiej
 
Modlitwą lasów
we wszystkich odcieniach
czerwieni i złota
w psałterzu wrzosowisk i ciszy
Calluna vulgaris czeka.
A ja gdybym mógł na tamtą stronę
kwiat jakiś ze sobą wziąć, zabrałbym
różowofioletowy, miododajny wrzos,
aby od lasów, pól i złotej jesieni
wraz z sercem swoim i duszą
Tobie, Panie Boże, go dać na przechowanie.

    Następnego dnia (16 X 1994) byliśmy goszczeni na śniadaniu u Państwa Profesorostwa Zofii i Wojciecha Roeske, przy ul. Długiej. Wtedy Marian  Cezary Abramowicz wręczył Panu Profesorowi kilka swoich zbiorów wierszy, my zaś zostaliśmy obdarowani wiekopomnym dziełem  "Polskie apteki" (Ossolineum 1991).  Była  też niespodzianka! Pan Profesor przyniósł, by nam pokazać  opracowany przez siebie Zielnik, który ciągle czeka na wydanie, przechowywany w archiwum rodzinnym. Ryciny malował w czasie okupacji w zaciemnionych aptekach Podhala, przy lampach naftowych.

Fot. 4. Jedna z rycin z niewydanego Zielnika


Fot. 5. Spotkanie  w domu Państwa Profesorostwa: od  prawej siedzą mgr Jan Majewski, mgr Barbara Nowak (Chrzanów),  prof. W. Roeske, mgr Janina Majewska  (Bydgoszcz), Maciej Nowak (Chrzanów), Ewa Roeske -Tracz (córka Profesora), z tyłu Maciej Tracz (mąż Ewy)

Fot. 6. Mgr Jan Majewski  przy stole z prof. Wojciechem Roeske  w  krakowskim mieszkaniu



Fot. 7. Pod pomnikiem Adama Mickiewicza w Krakowie; od prawej: prof. W. Roeske, mgr M. Namysł (Poznań), mgr J. Majewski, mgr  M. K. Majewska, Zofia Roeske, Jerzy Tracz


    Wieczorem uczestnicy sympozjum  zostali  zaproszeni przez organizatorów na kolację do Restauracji "U Wierzynka" .

Fot. 8. Kolacja w Restauracji "U Wierzynka"; od lewej: dr I. Arabas, mgr J. Majewski, doc. Bazyli Leszczyłowski, M. C. Abramowicz, mgr  L. M. Czyż, dr A. Drygas i inni

Poznań  (1994)
Święto Aptekarzy pod patronatem św. św. Kosmy i Damiana


 września 1994 r. w Sali Czerwonej Pałacu Działyńskich w Poznaniu, obchodziliśmy kolejne Święto Aptekarzy, któremu patronują św. św. Kosma i Damian. W uroczystości uczestniczyli m. in. mgr Edwarda Kędzierska, prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej, prof. Zyta Płotkowiak, dziekan Wydziału Farmacji Akademii Medycznej w Poznaniu, liczne grono Profesorów poznańskiej Alma  Mater oraz aptekarze i farmaceuci wielkopolscy. Obchody uświetnił światowej sławy skrzypek Konstanty Andrzej Kulka z koncertem oraz prof. Wojciech Roeske z okolicznościowym wykładem "Tradycje świętych Kosmy i Damiana w medycynie i farmacji" Roeske 1995, s. 121-126).
    Dorobek naukowy Profesora wyróżnionego prestiżowym medalem im. Georga Urdanga, amerykańskiego Instytutu  Historii Farmacji za rok 1993, przedstawił mgr Jan Majewski, przewodniczący Sekcji Historii Farmacji Oddziału Poznańskiego Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego. Pan Profesor swoim  entrée  zaskoczył wszystkich uczestników Sympozjum! Zanim wysłuchaliśmy wykładu, ku zdziwieniu uczestników , zagrał na fortepianie krótki koncert. Potem przedstawił fragment nagrania chorału cerkiewnego Kościoła Wschodniego obrządku grekokatolickiego. Wykład przyjęto entuzjastycznie.
    Na zakończenie tradycyjnego Święta Aptekarzy wszyscy spotkali się na koktajlu w Wielkiej Sieni Pałacu Działyńskich . W trakcie koktajlu prof. W. Roeske podpisywał albumowe wydanie swojej książki "Polskie apteki" (por. Majewski 1995, s. 119, 120).

Fot. 9. Profesor W. Roeske dedykuje  książkę "Polskie apteki"; od lewej mgr M. K. Majewska, mgr J. Majewski i mgr E. Kędzierska, prezes Naczelnej Izby Aptekarskiej


Fot.10. Okładka książki "Polskie apteki", Ossolinem 1991


    Pan Profesor przekazał do Muzeum Farmacji w Poznaniu kopię ikony " Świętych  Kosma i Damian" (XVI w.)

Fot.11. Moment przekazania  ikony przez prof. Wojciecha  Roeske; z tyłu  rzeźba Mieszka I i Bolesława w Sali Czerwonej Pałacu Działyńskich w Poznaniu

Trzemeszno


    Następnego dnia, czyli 29 września 1994 r., pojechaliśmy z Państwem Profesorstwem do rodzinnej miejscowości Pana Profesora . Był to wzruszający powrót do dzieciństwa, młodości i miejsc, które głęboko zapadły mu w pamięć. Spacerem  przemierzaliśmy ulice miasta młodości Pana Profesora.  
     Na końcu wizyty w Trzemesznie na miejscowym cmentarzu złożyliśmy kwiaty i zapaliliśmy znicze na grobie rodzinnym. Profesor przez dłuższą chwilę stał zamyślony.

Fot. 12. Trzemeszno, Bazylika Wniebowzięcia  Najświętszej Panny Marii i św. Michała - fronton wschodni; od lewej  prof. W. Roeske z żoną i mgr J. Majewski

Apteka "Pod Złotym Lwem" w Poznaniu

   
    Po powrocie z Trzemeszna gościliśmy Państwo Profesorstwo w naszej aptece przy Starym Rynku. W mojej pracowni, na zapleczu apteki przygotowaliśmy z żoną Konstancją gorący poczęstunek. Główną atrakcją tego wyjątkowego spotkania był "Liquor Benedictinorum", sporządzany według mojej sprawdzonej receptury. Tradycyjnie, jak inni goście obdarowani zostali buteleczką benedyktynki.


Fot. 13. Goście w ekspedycji apteki; od lewej mgr M. K. Majewska, prof. W. Roeske, mgr M. Namysł, Z.  Roeske - z tyłu mgr J. Majewski

Pelikan


    Rogalinek był kolejnym  punktem wojażu po Wielkopolsce. Przy kawie , w miejscowej restauracji Profesor uśmiechnął się widząc pelikana i nagle wykrzyknął: - O mój ptak! Kiedyś tak mnie przezywano!
     I długo, wspominał dawne czasy ...

Fot. 14. Restauracja w Rogalinku; od prawej prof. W. Roeske z żoną i mgr J. Majewski

Poznań  (22-26 września  1999)
VIII Sympozjum Historii Farmacji  PTFarm


    Warte przypomnienia jest zorganizowane z inicjatywy dra Jana Majewskiego , przewodniczącego Sekcji Historii Farmacji Oddziału Poznańskiego  PTFarm Sympozjum z okazji 70. rocznicy I Zjazdu Aptekarzy Słowiańskich,  pod honorowym patronatem Prezydenta Poznania Ryszarda Grobelnego, który osobiście uczestniczył w obradach (Pamiętnik ....).
Otwarcie Sympozjum i towarzyszącej mu Międzynarodowej Konferencji "Farmacja w Europie Środkowo-Wschodniej dokonał doc. dr hab. Michał H. Umbreit, prezes Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego, natomiast okolicznościowe przemówienie wygłosił prof. Karol Zalai  (1921 - 2008 z Budapesztu.
    Ważnym punktem Sympozjum była uroczystość 90. urodzin prof. dr hab. Witolda W. Głowackiego, wykładowcy historii farmacji na Wydziale Farmacji Akademii Medycznej w Poznaniu, założyciela i wieloletniego przewodniczącego  Sekcji Historii Farmacji PTFarm w Poznaniu.   
    Uczestnicy tego Jubileuszu otrzymali m.in.  książki dr J. Majewskiego (1998) oraz specjalnie wydaną publikację prof. W. Roeske (1999).
    Na pierwszej stronie tego pamiętnika Autor umieścił  wpis AD PEREPETUM  REI MEMORIAM  (Na wieczną rzeczy pamiątkę). Autor poczuwa się do miłego obowiązku wyrażenia serdecznego podziękowania Panu Koledze Doktorowi Farmacji Janowi Majewskiemu z Poznania za okazaną wszechstronną pomoc przy realizacji tego wydawnictwa. Prof. dr hab. Wojciech Roeske w Krakowie 15 maja 1999 roku.

Fot. 15. Okładka książki


    Profesor Wojciech Roeske, z Panią Zofią także zaszczycili uroczystość  VIII Sympozjum Historii w Poznaniu.

Fot. 16. Prof. W. Roeske podczas uroczystości w Sali Czerwonej Pałacu Działyńskich w Poznaniu:  od lewej siedzą prof. Natallya Gurina, dziekan Wydziału Farmaceutycznego w Mińsku (Białoruś), prof. Wojciech Roeske z żoną, NN, prof. Tadeusz Brzeziński (1929-2010), rektor Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie (1982-1984) i inni

Fot. 17. Karykatura Pana Profesora wykonana  przez Stanisława Mrowińskiego, poznańskiego artystę  plastyka (por. Kielak. Majewska, Majewski 2020, s. 90)

 
    W piątek 24 września 1999 r. w Błażejewku kontynuowano obrady . Wieczorem uczestnicy Sympozjum i Konferencji pojechali autokarem do poznańskiej Fary na obchody VII. Święta Aptekarzy pod patronatem św. św. Kosmy i Damiana.  Na tym święcie w kościele farnym był prezentowany obraz  świętych Kosmy i Damiana, namalowany przez s. Rafaelę Szymkowiak (1950).

Fot. 18. Obraz św. św. Kosmy i Damiana namalowany przez s. Rafaelę Szymkowiak (1950) ze Zgromadzenia Sióstr św. Elżbiety w Poznaniu

     
    W 2000 r. kopia tego obrazu, wykonana  przez Jerzego Winklera. została przekazana Ojcu Świętemu Janowi Pawłowi II, podczas jubileuszowej pielgrzymki aptekarzy polskich do Rzymu (por. Majewski 2000, s. 413).
     Mszę świętą celebrował ks. bp. Marek Jędraszewski, podczas której "Ojcze nasz" odmówiono w językach zagranicznych uczestników sympozjum.
    Wieczorem wszyscy spotkali się na uroczystej kolacji w restauracji w Błażejewku. Fetowano okrągły Jubileusz  prof. zw. W. W. Głowackiego, który przybył  na swoje urodziny z małżonką Stefanią oraz z córką i wnukiem. Toast na cześć Jubilata wygłosił doc. dr hab. M.H. Umbreit, gratulując osiągnięć oraz dalszych sukcesów naukowych. W części  artystycznej wysłuchano wierszy poetów poznańskich i koncertu gitarowego Jana Oberbeka  artysty z Krakowa.
    Następnie, po krótkim wprowadzeniu prof. dr hab. Artura Kijasa, historyka UAM o osiągnięciach naukowych prof . W. Roeske, gość z Krakowa snuł  wspomnienia  o swojej pracy naukowej, odwołując  się do niektórych wątków książki  "Z Polską Farmacją  przez życie. Pamiętnik", okraszając opowieść żartem i dowcipem (por. Magowska 1999, s. 10).           

Fot. 19. Kolacja w Błażejewku; od lewej Zofia Roeske, prof. W. Roeske i mgr M. K. Majewska

Odwiedziny


    Każdorazowo, kiedy jestem w Krakowie zachodzę do Pana Profesora.
Przy grobie rozmawiam o tym czego nie zdążyliśmy sobie powiedzieć  ...
Bardzo dziękuję, Panie Profesorze.

Przypisy


- A. M. Kielak,  M. K. Majewska, J. Majewski
Apteka "pod Złotym Lwem" na tle krótkiej historii aptekarstwa poznańskiego, Poznań 2020.

- A. Magowska
Przebieg VIII Sympozjum Historii Farmacji, Konferencja "Farmacja w Europie Środkowo-Wschodniej", laudacji z okazji 90-tych urodzin prof. Witolda W. Głowackiego i Święta Aptekarza, w:/ PAMIĘTNIK VIII Sympozjum Historii Farmacji i Konferencji "Farmacja w Europie Środkowo-Wschodniej" (red. A. Magowska), Poznań 1999, s.10-13.

- J. Majewski
Święto Aptekarzy Wielkopolskich, Farmacja Polska, t. 51, 1995, s. 119, 120.

- J. Majewski
Zaopatrzenie medyczno sanitarne  w powstaniu wielkopolskim  i udział w nim farmaceutów, Poznań 1998.

- J. Majewski
Poznań, Farmacja Polska, t. 56, 2000,  s. 412-414.
    
- W. Roeske
Tradycje świętych Kosmy i Damiana w medycynie i farmacji, Farmacja Polska, t. 51, 1995, 121-126.

- W. Roeske
Z Polską Farmacją przez życie. Pamiętnik. Poznań 1999.

Spis zdjęć


Fot. 1. Prof. Wojciech Roeske w todze

Fot. 2. Prof. W. Roeske - porucznik marynarz

Fot. 3. Na dziedzińcu AM w Krakowie stoją od lewej: w pierwszym rzędzie Danuta Roeske (córka), prof.  W. Roeske,  mgr Marcela Namysł (Poznań) , Zofia Roeske (żona),  Ewa Tracz-Roeske (córka); w drugim rzędzie:  mgr J. Majewski i mgr K. M. Majewska z przodu z kwiatami wnuczka Profesora - Magdalena Tracz

Fot. 4. Jedna z rycin z niewydanego Zielnika

Fot.  5. Spotkanie  w domu Państwa Profesorostwa: od  prawej siedzą mgr Jan Majewski, mgr Barbara Nowak (Chrzanów),  prof. W. Roeske, mgr Janina Majewska  (Bydgoszcz), Maciej Nowak (Chrzanów), Ewa Roeske -Tracz (córka Profesora), z tyłu Maciej Tracz (mąż Ewy)

Fot. 6. Mgr Jan Majewski przy stole z prof. W. Roeske  w krakowskim mieszkaniu

Fot. 7. Pod pomnikiem Adama Mickiewicza w Krakowie; od prawej: prof. W. Roeske, mgr M. Namysł (Poznań), mgr J. Majewski, mgr  M. K. Majewska, Zofia Roeske, Jerzy Tracz

Fot. 8. Kolacja w Restauracji "U Wierzynka"; od lewej: dr I. Arabas, mgr J. Majewski, doc. Bazyli Leszczyłowski, M. C. Abramowicz, mgr  L. M. Czyż i dr A. Drygas i inni

Fot. 9. Profesor W. Roeske dedykuje  książkę "Polskie apteki"; od lewej mgr M. K. Majewska, mgr J. Majewski i mgr E. Kędzierska, prezes Naczelnej Izby Aptekarskiej

Fot.10. Okładka książki "Polskie apteki", Ossolinem 1991  

Fot.11. Moment przekazania  ikony przez prof. Wojciecha  Roeske; z tyłu  rzeźba Mieszka I i Bolesława w Sali Czerwonej Pałacu Działyńskich w Poznaniu

Fot. 12. Trzemeszno, Bazylika Wniebowzięcia  Najświętszej Panny Marii i św. Michała - fronton wschodni; od lewej  prof. W. Roeske z żoną i mgr J. Majewski

Fot. 13. Goście w ekspedycji apteki; od lewej mgr M. K. Majewska, prof. W. Roeske, mgr M. Namysł, Z.  Roeske - z tyłu mgr J. Majewski  

Fot. 14. Restauracja w Rogalinku; od prawej prof. W. Roeske z żoną i mgr J. Majewski

Fot. 15. Okładka książki

Fot. 16. Prof. W. Roeske podczas uroczystości w Sali Czerwonej Pałacu Działyńskich w Poznaniu:  od lewej siedzą prof. Natallya Gurina, dziekan Wydziału Farmaceutycznego w Mińsku (Białoruś), prof. Wojciech Roeske z żoną, NN, prof. Tadeusz Brzeziński (1929-2010), rektor Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie (1982-1984) i inni

Fot. 17. Karykatura Pana Profesora wykonana  przez Stanisława Mrowińskiego, poznańskiego artystę  plastyka (por. Kielak. Majewska, Majewski 2020, s. 90)

Fot. 18. Obraz św. św. Kosmy i Damiana namalowany przez s. Rafaelę Szymkowiak (1950) ze Zgromadzenia Sióstr św. Elżbiety w Poznaniu

Fot. 19. Kolacja w Błażejewku; od lewej Zofia Roeske, prof. W. Roeske i mgr M. K. Majewska

Szanowane koleżanki i koledzy!
Gorąco polecam książkę 70 lat Krakowskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego autorstwa Moniki Urbanik.

  • 70 lat Krakowskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego (pdf)

Prezes ORA w Krakowie, dr Barbara Jękot

SKŁADKI CZŁONKOWSKIE

AKTUALNOŚCI

OGŁOSZENIA

DO POBRANIA

KONTAKT